Vannevar Bush 1945 yılında “The Atlantic Monthly” isimli dergide bilimsel gayretlerin yapıcı olmaktan çok yıkıcı amaçlar için kullanıldığı endişesini yazdığında ilk atom bombasının atılmasına 30 günden az kalmıştı (1). Bush “As we may think” isimli yazısında “kolektif hafıza makinası” düşlemiş ve adını İngilizce hafıza ve dizin sözcüklerinden (memory ve indeks) türetilmiş “memex”  koymuştu. Bu arzunun temeli herkesin elindeki tüm kitapları, kayıtları ve belgeleri bu cihazda saklayıp belgelerin tümüne anında ulaşmayı ve düzenlemeyi sağlamaktı. Değil bilgisayar daha ilk transistor bilinmiyordu. Kütüphanecilik ve göreli atıf (İngilizcesi: scientometric) bilim dallarının kurucusu Eugene Garfield Vannevar Bush’un etkisiyle 1960 yılında Institute for Scientific Information (ISI) enstütüsünü kurdu. Garfield aynı zamanda Journal Citation Reports ve Index Chemicus’u da kuran bilim adamıdır.  Bugün SCI Thomson Reuters tarafından yürütülmektedir. Daha geniş olan SCI-expanded (SCI-e) kapsamında 6 400’den fazla dergi vardır. Etki faktörü (impact factor, IF) bu yıllarda ortaya çıkmıştır. Derginin kendi toplumundaki önemini ortaya koymaya yarar. Bir derginin yayınlandıktan sonraki iki yıl içinde kaç defa kaynak gösterildiğinin bir ortalamasıdır.

Örneğin 2009 yılında yayınlanan bir derginin etki faktörü şöyle hesaplanır:
a= 2009 yılında indekste bulunan dergilerin bizim dergimizi 2007 ve 2008 yılında kaç defa kaynak gösterdiği
b= 2007 ve 2008 yıllarında dergimizde yayınlanan kaynak gösterilebilecek tüm yazılar (makaleler, derlemeler, olgu sunuları, editöre notlar, editoryal yazılar ve editöre yazılar, vb) 2009 etki faktörü= a/b

Yeni indekslenen dergiler için etki faktörü bu nedenle iki yıl sonra hesaplanır. İlk sayısından itibaren indekse girmemiş dergiler için bu süre üç yıla kadar uzayabilir.

Dergimiz, biliyorsunuz 2009 yılı başından itibaren SCI-e kapsamına girdi.  Akademik ilerleme koşulları içinde hekimler için en önemli ölçüt bu kapsamda bir dergide çalışmasını yayınlatabilmek olduğu için dergimize de eskisinden daha çok sayıda yazı ulaşmaktadır. Elinize ulaşan sayıda olduğu gibi yazıların hem kalitesi hem de sayısı bu nedenle arttı. Çok değerli araştırmalarını sizlerle paylaşan araştırmacılarımıza bu nedenle teşekkür ediyoruz.

Dergiye gönderilen yazılar arasında teknik bazı nedenlerle hemen reddedilen güzel çalışmalar görüyoruz. Öncelikle genç
araştırmacılara önerim her şeyden önce reddedilmenin dışarıya itilme anlamına gelmediğini anlamalarıdır. Bir yazının reddedilmesi o araştırıcının bilim dünyasından itildiği anlamına gelmemeli. Tam aksine belki bir kamçı etkisi yaratmalı ve ülkemizde o konunun uzmanı olan değerli hakemlerimizin yaptığı eleştirileri dikkatlice okuyup en kısa sürede gerekeni yapmalılar.

Dergiye gönderilen yazılardaki yazım hatalarının çokluğu başlıkta bildirilen yazarların yazıları okumadıkları anlamına da geldiğinden, başlığa yazılan herkesin yazıyı tekrar okumalarına zaman verin. Dergiye başvuru işlemi sırasında yapılan önerileri tekrar gözden geçirin. Genellikle “kaynaklar” editörlerin korkulu rüyası oluyor ve burada gösterilen özensizlik bir çalışmanın reddedilmesine kadar gidebiliyor.  Geçen yıl 69 araştırma, 51 olgu sunumu, dört adet ayın olgusu başvurusu aldık. Araştırma yazılarının 21’i yayınlandı. Elli bir olgu sunumunun 19’u kabul edildi. Son altı ay içinde de dergimize 108 başvuru oldu. Bu yazılardan 45’i daha ilk seferde dergi ve yazım kurallarına uymadığı için reddedildi.
 
Dergimizin kuruluş amacı ülkemizdeki çocuk doktorlarına ulaşmak olduğu için yabancı dilde yayın yapmadık. Ancak hiç olmazsa internet ortamında yazılarınızın İngilizce olarak yayınlanması için çalışmalarımız devam ediyor.

Ama her şeye rağmen ülkemizde “akademik yükseltme kuralları” ne kadar gitgide yabancı dergileri desteklese de biz öncelikle Türk Çocuk doktorlarına hizmet etmeyi amaçladık. Kongremiz sırasında dağıtımına başlanacak olan bu sayımızla birlikte elinizden bırakmayacağını düşündüğümüz “Çocuk Cerrahisi” özel sayısını sizlerle paylaşmanın gururunu yaşıyoruz.

1) Bush, Vannevar. “As we may think.” The New Media Reader. The MIT Press, 1945.  
           
Sevgilerimle,

Dr. Hilmi Apak