ISSN 1306-0015 | E-ISSN 1308-6278
Özgün Araştırma
Akut lenfoblastik lösemi tedavisinde düşük dozda metotreksatın beyin komplikasyonlarına etkisi
1 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Hematoloji-Onkoloji Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye  
2 İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye  
3 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Radyoloji Anabilim Dalı, İstanbul  
4 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,Biyoistatistik Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye  
5 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Hematoloji-Onkoloji Bilim Dalı, İstanbul, Türkiye  
Turk Pediatri Ars 2009; 44: 62-67

Anahtar Kelimeler: Akut lösemi, pediatrik, tedavi, komplikasyon, görüntüleme
Özet

Amaç: Çocukluk çağı lösemilerinde koruyucu tedavinin olası yan etkilerinin kraniyal görüntüleme teknikleriyle incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak 1991 ile Aralık 2004 tarihleri arasında akut lenfoblastik lösemi (ALL) tanısı ile izlenen ve sistemik metotreksat dozu azaltılmış BFM 90 ve TR-ALL 2000 tedavi protokolü uygulanan hastalar alındı. Hastaların cinsiyeti, tanı yaşı, ALL tiplendirmesi, risk grubu, uygulanan tedavi protokolü, kraniyal ışınlama dozu, ek intratekal tedavi şekli, tedavi sırasında saptanan merkezi sinir sistemi bulguları, elektroansefalografi değerlendirmeleri, görüntüleme yöntemi ve tarihi değerlendirildi. Hastalar, görüntülemelerinde saptanan lezyonlara göre gruplanarak yukarıdaki değişkenlerle aralarındaki ilişki araştırıldı. Tanı anında merkezi sinir sistemi tutulumu saptanan veya B-ALL tanısı alanlar çalışma dışı bırakıldı. 
Bulgular: Çalışma grubunu 90 hasta oluşturdu. Hastaların 63’üne radyoterapi uygulanmıştı. İntratekal tedavi 77 hastaya sadece metotreksatla 11 doz, diğerlerine daha yoğun olarak yapılmıştı. Hastalarda kortikal atrofi ve kraniyal kalsifikasyon saptanmadı. Demiyelinizasyona bağlı değişik yoğunlukta lezyonlar ise dokuz hastada saptandı. Olguların sekizinde hafif derecede lezyon saptanırken, birinde orta derecede lezyon saptandı. Lezyon saptanan olguların sekizine radyoterapi uygulanmış olmakla beraber anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05). Değişik yoğunluktaki lezyonların cinsiyet, tanı yaşı, tedavi protokolü, risk grubu, intratekal tedavi yöntemi, nörolojik bulgu, elektroansefalografide bozulma ve görüntüleme yöntemleri ile anlamlı ilişkileri bulunmadı (p>0,05). 
Çıkarımlar: Bu bulgular, kortikal atrofinin intratekal tedaviyle ilişkili olmadığını ve beyaz madde lezyonlarından sorumlu tutulan sistemik metotreksatın dozunun belirleyici olmadığını göstermektedir. Lezyon saptanan hastaların çoğuna ışın tedavisi uygulanmış olması nedeniyle, radyoterapinin metotreksata bağlı beyaz madde lezyonlarının oluşmasına katkı sağlayabileceğini düşünüyoruz. Çalışmamızda radyoterapinin geç etkilerini saptamamamız tedavi ile görüntülemeler arasındaki sürenin kısa olmasına bağlı olabilir. Radyoterapi alan hastalarımıza, görüntülemelerin geç dönemde planlandığı bir çalışma bu durumu açıklamak için uygun olacaktır.

Anahtar Kelime
Yazarlar
Tümü
Yazar Köşesi
Anket
AVES | Copyright © 2018 Türk Pediatri Kurumu | Son Güncelleme: 03.10.2018